Integrale aanpak bij burnout.
Integrale visie van Ken Wilber
Voor veel
mensen,
die niet in hun directe omgeving met burnout of overspannenheid te maken hebben
gehad, lijkt burnout een moeilijk in te schatten en tevens een
moeilijk grijpbaar onderwerp te zijn.
Voor mij heeft de integrale visie van Ken Wilber ivm burnout in de loop van
de tijd steeds meer betekenis gekregen. Ken Wilber is een bekend Amerikaans
filosoof die naar mijn mening een brede, praktische, directe, toegankelijke
en actuele benadering heeft.
Op deze pagina komt aan
de orde:
Een introductie mbt het krijgen en herstellen van burnout, met
verwijzing naar pagina's welke verder in detail ingaan op psychisch
herstel, fysiek herstel, spiritueel herstel en
maatschappelijke context.
Kennismaking met de
integrale visie van Ken Wilber. Burnout herstel vraagt om integrale aanpak
en integrale gezondheidszorg.
De integrale visie van Ken Wilber sluit heel goed
aan bij de eigen ervaring mbt burnout.
Voorbeeld van een
'persoonlijke integrale leefwijzer' na een burnout-ervaring.
Integrale politiek
Integrale politiek kan een belangrijke bijdrage geven aan het verbeteren
van het maatschappelijke klimaat, dwz
een bijdrage waardoor oa minder stress, meer duurzaamheid, meer begrip, meer respect
en meer samenhang in de samenleving komt.
De overheid, 'de politiek' en economische systemen
belichamen vaak de heersende culturele waarden in een samenleving.
Zie de speciale pagina Integrale politiek van
deze website
Klik op 4 van de onderstaande
onderwerpen van deze pagina
waarbij
de maatschappelijke, fysieke, psychische en spirituele context/aspecten bij het
krijgen en herstellen van burnout veel interacties blijken te hebben.
Het herstellen van burnout vraagt naar mijn evaring en mening om een op de
individu afgestemde integrale aanpak en begeleiding, waarbij het verloop en de accenten
voor ieder verschillend kunnen
zijn.
Vooral in de eerste
fase van het herstellen van burnout ben je bezig met 'overleven', het min of
meer helder krijgen wat er aan de hand is en richting te vinden mbt hoe je de
eerste stappen verder kan gaan.
Vaak zal het nodig zijn dat oa patronen aangepast worden aan wat je van
binnenuit voelt en echt bij je past. Ook zal je leven weer opnieuw invulling
moeten krijgen. Een invulling die na alle ervaringen goed bij je past. Dit zijn
processen die echt nodig zijn en tijd vragen.
Een aantal
belangrijke algemene (rand-)voorwaarden voor een voorspoedig herstel van oa
burnout zijn bv:
Directe
leef-omgeving:
Veiligheid en
'ruimte'
Respect
Inlevingsvermogen, 'warmte' en betrokkenheid
Goede en praktische
informatie en voorlichting
Tijd / geduld
Voldoende
financiële middelen om bv als patiënt en gezin goed verder te kunnen
Geen onnodige
belasting door bv conflicten en bureaucratie
Begeleiding,
werkgever, Overheid, etc:
Veiligheid en
'ruimte'
Respect /
betrouwbaarheid / integriteit
Ervaring
Deskundigheid
Inlevingsvermogen, 'warmte', betrokkenheid
Goede en praktische
informatie en voorlichting
Tijd / geduld
Continuïteit en de juiste
persoonlijke behandeling/benadering op het juiste moment (Goede
ziektekosten verzekering en financiën voor echt nodige niet vergoede
behandelingen en therapieën)
Geen onnodige
belasting door bv conflicten en bureaucratie
Boek:
'Bejegening
in de zorg', door Erik Bosch, gaat over correct en respectvol
om gaan met cliënten.
Bejegening: de wijze waarop men zich jegens iemand gedraagt.
Respectvolle
bejegening is een kwaliteitsinstrument en heeft oa te maken met
integriteit, duurzaamheid, transparantie en effectiviteit. Ook in
contacten van cliënten (bv patiënten en gehandicapten) met medewerkers
van instellingen (bv artsen, UWV), overheid (bv gemeenten) en
bedrijven zal je deze respectvolle en professionele bejegening tov
cliënten mogen verwachten.
Patiënten en gehandicapten zijn afhankelijk van de wijze waarop
medewerkers van instellingen, overheid en bedrijven hen tegemoet
treden, bejegen.
De bejegening vraagt om een heldere, breed gedragen, goed onderbouwde
en bewuste visie. De visie komt tot uitdrukking in de attitude van de
medewerker. In deze attitude speelt de kritische zelfreflectie de
belangrijkste rol; zelfkennis, scherp kijken naar jezelf, gaat aan
alles vooraf.
In dit boek wordt met praktische, herkenbare voorbeelden ingegaan op
de professionele wijze waarop hulpverleners met cliënten, in welke
zorgsector dan ook, kunnen omgaan.
'Respectvolle bejegening', een tweedaags programma over visie,
attitude en kritische zelfreflectie, naar meer vraaggestuurde zorg,
door Erik Bosch.
Burnout betekent
bijna altijd een ingrijpende en brede (levens-)crisis van een individu.
Een goede (dwz
betrokken, ervaren, deskundige, integere en op de patiënt en situatie
afgestemde) begeleiding mbt burnout zijn uiterst belangrijk en kunnen ontzettend veel
narigheid, tijdverlies en kosten besparen.
Wanneer er
belangrijke gaten vallen mbt bovengenoemde punten tav directe omgeving, begeleiding,
werkgever, overheid, etc wordt het herstelproces al gauw veel moeilijker en
vertraagd.
Van zelf sprekend is
het door preventie voorkomen van burnout uiterst
belangrijk.
Gezien de
verstrekkende gevolgen voor individu en maatschappij van burnout is
de noodzaak van preventie ontzettend hoog.
Opmerkingen:
Op deze website komt oa de
volgende rode draad naar voren: bij het burnout raken en weer herstel hiervan
komen steeds de volgende aspecten (aanzichten of gezichtspunten) en hun
relaties naar voren:
Psychische aanzicht
(inclusief oa emotionele aspecten)
Fysieke aanzicht
(inclusief oa voeding)
Spirituele aanzicht
(inclusief filosofische en ethische aspecten)
Maatschappelijke aanzicht
Misschien een
heel ongebruikelijke illustratie van de reden hiervan (naar eigen ervaring):
Wanneer men bekend is met
bv het ontwerpen en ontwikkelen (of evalueren) van computersystemen, dan kent men het
grote belang
om vanuit de verschillende zg views (aanzichten) een ontwerp van het systeem
in kaart te brengen. De verschillende views kunnen hierbij oa zijn: gebruikers
view (aanzicht), hardware view, software view, data view (hier wat
vereenvoudigd en onvolledig weergegeven).
Voor een goede effectieve werking en gebruikers-acceptatie moet een systeem van
verschillende kanten bekeken worden en moeten de verschillende aspecten goed
op elkaar afgestemd zijn. Door veel schade en schande in de praktijk is men ertoe gekomen dat
het nodig is een systeem op deze wijze te benaderen.
Natuurlijk kent de mens vele geheel andere facetten als een computersysteem, maar bij
een burnout vraagt het ook de mens als geheel te benaderen en vanuit de
verschillende views (aanzichten), waar nodig, aan het werk te gaan.
Uit eigen ervaring komt
naar voren dat het weer herstellen van een burnout veel voeten in de aarde
heeft en een ware zoektocht met veel hindernissen betekend. Het werken aan het herstellen van burnout past in het patroon van de
de 21eeuw waarbij het oplossen van problemen steeds vaker
multidisciplinair moet zijn, waarbij grenzen van organisatie,
disciplines en culturen moeten worden overstegen. Verkokerde, beperkte en niet
afgestemde oplossingen werken nog zelden effectief.
Voorbeelden huidige 'toepassing
van ernstig verkokerde
oplossingsmethoden':
Vervolg: Netwerk TV
uitzending 29 september 2009:
Nieuwe kansen voor blinde boer Een portret van een blinde boer in
Nederland die
vermalen wordt tussen overheidsinstanties en hulpverleners.
Zie ook Netwerk
Dossier Kafka in de Polder.
In de serie 'Kafka in de
polder' aandacht aan mensen die de overheid als nachtmerrie ervaren en
verstrikt zijn geraakt in een bureaucratisch web.
Via eigen ervaring kom ik
steeds meer uit op het grote belang van een zg holistische benadering bij oa
burnout raken en het proberen weer gezond te worden en te zijn.
Deze holistische benadering sluit goed aan bij de integrale visie
van Ken Wilber, zoals deze op deze pagina aan de orde komt.
Uitgangspunt bij een holistische benadering is dat bv lichamelijke problemen
of klachten gevolgen en een samenhang hebben met het totale functioneren, ook
op sociaal en emotioneel gebied en andersom. Dus zoeken en op weg gaan naar een
integrale gezondheidszorg .... .
'Gezondheid is een toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal
welbevinden en is niet alleen van toepassing op de afwezigheid van ziekte
of een handicap'.
Niet alles wat geteld
kan worden, moet per se meetellen; en alles wat telt behoeft niet per se
telbaar te zijn
Waarachtige religie
is waarachtig leven: leven met hart en ziel en al je goedheid en
rechtschapenheid
Je kunt een probleem niet oplossen vanuit hetzelfde soort denken dat tot het
probleem heeft geleid
27 december 2008, AD: Meditatie in plaats van gedragstherapie
(via www.ggz.nl)
Meditatie neemt in de spreekkamer
van de psycholoog of psychiater steeds vaker de plaats in van de
gangbare therapieën. Anne Speckens ziet in mindfulness
de opvolger van de cognitieve gedragstherapie, de meest gangbare
behandeling bij klachten als depressie, angst en burn-out. Anne Speckens
is hoogleraar psychiatrie van het Universitair Medisch Centrum St
Radboud in Nijmegen.
Zie de pagina Meditatie van deze website.
9 juli 2010, Volkskrant:
Vechters tegen ziekte hebben aantoonbaar meer overlevingskans
Kankerpatiënten of mensen met hart- en vaatziekten hebben twee tot
drie keer zoveel kans hieraan te overlijden als ze ook nog
depressief zijn. Omgekeerd hebben ‘vechters’ juist meer kans om te
overleven: zij hebben een aantoonbaar hogere weerstand
4 juni 2010 VU
Medisch Centrum, oratie profdr Adriaan Honig:
'Mind the body'
Geneeskunde is georganiseerd langs de
Cartesiaanse tweedeling van lichaam (soma) en geest (psyche). Dit onderscheid
manifesteert zich ook in de opleiding tot medisch specialist. Kies je
voor een somatisch vak dan word je daarin geschoold en niet of
nauwelijks in de psychiatrie. Andersom geldt dit ook voor de opleiding
tot psychiater. De uitdaging de
komende jaren is hoe we erin kunnen slagen om binnen de dagelijkse
duale werkelijkheid van Mind or Body ervoor kunnen zorgen dat er
daar waar nodig sprake is van integratief denken.
(Naar
Actievere samenwerking tussen psychiaters en specialisten)
Stelling bij
proefschrift 'Mind the body': 'Het scheiden van lichaam en geest is net zo'n onmogelijke opgave
als het scheiden van energie en communicatie'
21 juli 2009,
ManagementSite:
Maatregelen Klink en Bussemaker: Meer van hetzelfde voor de zorgsector?
De gezondheidszorg is al decennia een zorgenkindje. Vooral door de
kostenstijging die de overheid al decennia probeert te beteugelen. De
inzet vanuit Den Haag is een stelselwijziging geweest met als kern de
introductie van marktwerking. Dit middel is echter volgens velen
erger dan de kwaal omdat de uitgangspunten van zorg ondergeschikt
zijn geworden aan institutionele belangen.
Met de bedoeling van marktwerking is een spel om de middelen teweeg
gebracht, waarvan moeilijk beweerd kan worden dat die de zorg ten goede
komt.
Kennismaking met de Integrale Visie van
Ken Wilber
Voor het begrijpen en herstellen van burnout is het, naar mijn
ervaring en mening, van groot belang uit te gaan van een integrale visie en het
toepassen van integrale geneeskunde.
Naar mijn mening geeft de Integrale Visie van Ken Wilber vele waardevolle
aanknopingspunten.
De integrale
benadering helpt jezelf en de wereld om je heen ruimer en op meer effectieve
wijze te zien. De integrale benadering helpt je bv ook zoveel mogelijk
mogelijkheden bij een herstel van burnout te benutten.
Ken Wilber is
een bekend Amerikaans filosoof. Zijn werk gaat vooral over het maken van een
integrale theorie van het bewustzijn. Hij maakt hierbij oa gebruik van inzichten
uit de psychologie, mystiek, postmodernisme, empirische wetenschap en
systeemtheorie.
Het werk van Ken Wilber is veel meer omvattend dan op deze pagina naar voren
komt.
Zie
bv Wikipedia beschrijving
Ken Wilber -
Nederlands en zeer kort,
Ken Wilber - Engels en uitgebreid.
Maatschappelijke aspecten
(bv hoe verder met werkgever, instanties, dokters, etc)
Deze
4 aspecten beïnvloeden elkaar steeds.
In de praktijk was en is
steeds de
moeilijke vraag: 'wat gebeurd er nu eigenlijk en hoe kan
ik beter duidelijk maken wat ik ervaar als burnout patiënt en hoe kan bv het
herstel veel beter georganiseerd worden'. Waar wringt de schoen nu eigenlijk?
Voor mij is zo langzamerhand de conclusie:
Bv stress gerelateerde
gezondheidsproblemen (bv gespannenheid, overspannenheid en burnout) vragen
om een op de individu afgestemde integrale aanpak en begeleiding in een
verbreed wereldbeeld (integrale gezondheidszorg). Je kan gewoon niet meer
doorgaan met een 'verkokerde en bureaucratische' eenzijdige benadering.
Tevens moet voor een
gezonde heelwording de patiënt (en zijn omgeving) weer
echt centraal komen te staan.
Nav een lezing van Frank
Visser, de auteur van het boek 'Ken Wilber: denken als Passie',
kwam ik terecht bij Ken Wilber. Ken Wilber wordt soms de Einstein van
het bewustzijn genoemd. Het werk van Ken Wilber spreekt me steeds meer aan.
Ken Wilber probeert de verschillende werelden van oa:
De wetenschap
Persoonlijke ontplooiing
en bewustzijnsontwikkeling
Levensbeschouwing
Filosofie
met elkaar te verbinden. Deze werelden zijn in onze maatschappij vaak sterk uit elkaar getrokken, vaak
wordt binnen 1 of hooguit 2 van deze 4 dimensies gewerkt (zogenaamde
platland (flatland) - benadering).
De kern van het werk van Ken Wilber bestaat uit twee modellen (heel eenvoudig
gezegd):
Dit interview geeft een boeiende en mooie introductie op het werk
van Ken Wilber.
Volgens filosoof Ken Wilber
is er maar één manier om de wereldproblemen op te lossen: mensen met
andere culturele waarden moet je in hun eigen taal aanspreken.
Op het "World_Economic_Forum" van Davos in 2006 noemde de
voormalige Amerikaanse president Bill Clinton de ideeën van Ken Wilber cruciaal voor het opstellen van succesvolle
ontwikkelingsprogramma’s.
Integral Theory
- Wikipedia (Engels) Ken Wilber wordt tot de Integrale Stroming gerekend.
De Integrale Stroming (integrale paradigma, integrale
filosofie, de
integrale kijk op de wereld, integrale aanpak) is een stroming
die streeft naar een alomvattend begrip van de mens en het universum door het
combineren van oa wetenschappelijke en spirituele inzichten.
Zie ook de pagina Nulpuntveld
van deze website voor:
Item 5 'Ervin Laszlo - Club van Boedapest - naar een
vernieuwd wereldbeeld'
Ervin Laszlo wordt ook tot de Integrale Stroming gerekend.
Item 6 'Criteria voor moreel handelen' -
Nav literatuur geschreven door Ervin Laszlo en Jude Currivan Ivm een integrale visie (Ken Wilber) bij een coherent
(samenhangend) wereldbeeld (Ervin Laszlo).
“Ervin
Laszlo has, probably more than any person alive, intricately spelled out
a staggering but often neglected fact: we live in a hopelessly
interconnected universe, with each and every single thing connected in
almost miraculous ways to each and every other,” says Ken Wilber. Laszlo is
generally recognized as the founder of systems philosophy and
general evolution theory, serving as founder-director of the General
Evolution Research Group and as past president of the International
Society for the Systems Sciences. He is the recipient of the highest
degree in philosophy and human sciences from the Sorbonne, the
University of Paris, as well as of the coveted Artist Diploma of the
Franz Liszt Academy of Budapest. His numerous prizes and awards include
four honorary doctorates.
Ervin Laszlo in
zijn boek 'Wordshift 2012': 'Het accent moet liggen op instandhouding van de gezondheid door middel
van preventie, in plaats van de toepassing van kunstmatige methoden voor
het behandelen van ziekten die al in het acute stadium verkeren. Dit
vereist dat we de mens zien als een integraal geheel van lichaam, geest en
bewustzijn, en tevens als een integraal deel van de samenleving, het
milieu en de cultuur'.
Boek:
'Worldshift 2012', door Ervin Laszlo, 2009
- De synergie van groen ondernemen, nieuwe politiek en hoger
bewustzijn -
Een keerpunt van een pad van gebrek aan duurzaamheid, conflicten en
confrontaties naar een van duurzaamheid, welzijn en vrede?
Eigen mening: Een heel waardevol boek!!
Van de oude sjamanen en wijzen tot de meest recente ontdekkingen
van de cognitieve wetenschap onderscheidt de integrale visie 5 fundamentele factoren die we ook in ons eigen bewustzijn kunnen waarnemen.
De 5 elementen
van de integrale visie
van Ken Wilber
noemen we:
kwadranten
niveaus
lijnen
toestanden
typen.
Deze 5 elementen zijn:
nu aanwezig in je eigen bewustzijn
aspecten van je eigen ervaring
contouren
van je eigen bewustzijn
geen louter theoretische concepten
Opmerkingen:
Alle
5 elementen: kwadranten, niveaus, lijnen, toestanden en typen -
vormen een heel wezenlijk deel van de integrale visie van Ken
Wilber, alleen 'kwadranten' worden op deze pagina verder kort
uitgewerkt.
Zie ook de zg 'AQAL-MAP'
later op deze pagina.
AQAL (all quadrants all levels): All Quandrants, Levels/Stages .
States . Lines . Types - An Integral Map
Overal ter wereld passen vele mensen de integrale visie toe op tientallen
verschillende terreinen, van oa geneeskunde, ecologie, bedrijfsleven tot
persoonlijke transformatie.
Het is, naar mijn mening, een heel belangrijk en
toegankelijk boek dat je kan helpen op een moderne wijze je
weg in de 21 ste eeuw te vinden.
Na een heldere algemene inleiding komen oa kort de volgende items aan de orde:
Het boek 'Integrale Visie' is ook en goede inleiding op de overige door Ken Wilber
geschreven literatuur.
Met behulp van oa overzichtelijke
kleurenschema's wordt in het boek de kern van de integrale benadering
van Ken Wilber weergegeven.
Tip: Tik bij
www.google.nl bv
"Integrale visie" of "integral vision" en kijk wat er aan zoekresultaten
naar voren komt.
In bv Engelse
taal is veel meer te vinden dan in het Nederlands (bv
integral medicine, integral psychology, etc)
Weergave van een
leesbare versie van de
'AQAL MAP' (met kwadranten, niveaus,
toestanden, lijnen,
typen) - Ken Wilber (AQAL (all quadrants all levels): All Quandrants, Levels/Stages .
States . Lines . Types - An Integral Map)
'Download' eventueel de 'AQAL MAP' (Engelse versie)
(available as a screen resolution jpg
(1.1MB)) van
de website
'AQAL MAP'.
(Na laden en aanklikken van deze kaart met de linker
muisknop, wordt het beeld extra vergroot).
'Niveaus,
toestanden, lijnen,
typen' worden verder niet beschreven op deze pagina.
Zie hiervoor bv
ook de
pagina AQAL
van de
Integral WIKI (-
Integral Encyclopedia Wiki)
In de sfeer van het menselijke hebben we niet alleen met het
individuele innerlijk te maken, maar ook met het uiterlijk gedrag en met
collectiviteit. Een mens is pas een mens in relatie: met andere mensen en met
de haar of hem omringende wereld. Het model dat op basis van dit idee
opgebouwd kan worden, biedt inzicht hoe verschillende terreinen van het leven
met elkaar samenhangen (uit artikel
'Door
de bril van Ken Wilber', door Chris Elzinga)
Ken Wilber heeft geprobeerd een soort model van de menselijke ontwikkeling
te maken. Binnen dit model vallen de verschillende disciplines en
perspectieven op hun plaats en worden de onderlinge relaties duidelijker.
De verschillende levenssferen van een burnout-patiënt (het individu) kunnen in
het onderstaande 4 kwadranten model van Ken Wilber worden aangegeven (een
eigen interpretatie):
Op mensen
gerichte invulling van de 4 kwadranten, grondslag voor een integrale visie bij
bv integrale geneeskunde bij bv burnout (items van 1 kleur in de 4 kwadranten horen bij elkaar)
Korte toelichting op de
4 kwadranten RB, RO, LO en LB:
RB - Rechts Boven (individueel -
buitenkant) - vorm, biologisch:
In dit kwadrant probeert men 'de mens' op een wetenschappelijke wijze
(objectief) te beschouwen, bv in de reguliere geneeskunde. Hier komen de
objectieve of uiterlijke elementen aan bod, bij bv pillen tegen iets, opereren, biochemie, neurotransmitters en fysiotherapie.
Binnen dit kwadrant zijn op specifieke gebieden belangrijke vorderingen
gemaakt. (Bewustzijn (uit LB) wordt hier bv vaak gereduceerd tot
hersenmechanismen).
In onze westerse cultuur (vooral Nederland) is dit kwadrant erg dominant, ten koste van de
overige 3 kwadranten.
RO
- Rechts Onder (collectief - buitenkant) - vorm, sociaal:
In dit kwadrant bevinden zich het bedrijf waar je werkt, je familie,
de sociale systemen welke ondersteuning verzorgen, de maatschappij
waar in je leeft.
LO - Links Onder
(collectief - binnenkant) -
bewustzijn, ethisch: De culturele waarden en normen. In dit kwadrant bv ook de meningen
over een burnout patiënt. Bv maatschappijvisie op vrijheid van keuze (- mogelijkheid) arts en
geneeswijze, stelsel van vergoedingen voor medische zorg. Ook het
algemeen (wel of niet evenwichtig?) wereldbeeld komt hier aan de orde.
(zie bv item 14 van de pagina Nulpuntveld van deze website) Spiritualiteit
kan worden omschreven als 'een gevoel van eenheid en verbondenheid met een
groter geheel'.
LB - Links Boven
(individueel - binnenkant) -
bewustzijn, psychisch: Eigen beleving, zelfbeeld, de gewaarwordingen, individuele ideeën,
creativiteit, oorspronkelijk gewaarzijn, flow ervaren, meditatie,
mindfulness, etc.
Uit de invulling
van de 4 kwadranten model van Ken Wilber bij burnout, blijkt dat voor
herstel van burnout binnen alle 4 de kwadranten moet worden gewerkt
(integrale benadering - oa integrale gezondheidszorg).
Duidelijk is te zien dat processen mbt burnout raken en herstellen
van burnout in de 4
kwadranten onderling (meervoudig) verweven zijn.
Wordt niet binnen alle 4 de kwadranten aan de oplossing gewerkt dan wordt
de oplossing al gauw incompleet, eenzijdig en niet effectief (Heel
moeizaam dus, wat juist bij oa burnout heel averechts werkt).
Volgens Ken Wilber
hebben alle 4 kwadranten elk hun eigen vorm van geldige kennis.
De
wetenschappelijke zoektocht naar kennis wordt verfijnt en verbreed als we
haar zien als een meerdimensionale aangelegenheid, die vele vormen van
kennis omvat: natuurwetenschappelijke, sociaal-wetenschappelijke en
spiritueel-wetenschappelijke kennis.
Alle gebeurtenissen hebben 4 kwadranten (of gewoon een 'ik'-, een 'wij'- en
een 'het'-dimensie ('het-individueel' en 'het-collectief')). Dwz als je
probeert 'alle' belangrijke mogelijkheden te omvatten, zorg dan dat je het
1ste persoon- en 2de-persoon- en 3de-persoon-persectief meeweegt, omdat
die in alle belangrijke talen wereldwijd voorkomen. Dit model geeft een
neutraal kader het geeft bv niet aan wat je moet denken.
(Zie opmerking over 1ste, 2de en 3de persoon (ik, wij en het)
van dit item en zie voor verdere toelichting bv boek: 'Integrale Visie'
- Ken Wilber)
Belangrijk is bv ook om dat mensen een waak-, een droom- en een
diepeslaaptoestand kennen, als je 'alles' wil omvatten, zorg dan dat je de
waak-, de droomtoestand en de vormloze toestand meetelt.
(Zie verdere toelichting bv boek: 'Integrale Visie' - Ken Wilber)
Waarom wordt er in onze westerse cultuur niet meer met deze meerdimensionale visie op de werkelijkheid gewerkt?
Volgens Ken Wilber is de 'moderne' mens in de loop der eeuwen in
toenemende mate een bewoner geworden van
'platland', dwz de
visie waarin slechts de zintuiglijk waarneembare werkelijkheid als bron van
geldige kennis erkend wordt en het menselijk innerlijk vol wantrouwen
wordt afgewezen. 'De wetenschap uit RB' is echter op deze wijze de
overige 3 kwadranten gaan overheersen, terwijl deze 3 domeinen meestal
tenminste even relevant zijn.
(Zie boek 'Ken Wilber, denken als passie', door Frank Visser)
Het integrale model stelt dat elke fysieke gebeurtenis (in RB)
minstens 4 dimensies (kwadranten) heeft. Elke ziekte moet dan ook vanuit
alle kwadranten bekeken worden. Per ziekte zal het gewicht/belang van elke kwadrant anders kunnen zijn. Steeds wordt bv duidelijker dat iemands
innerlijke toestanden (emoties, psychische instelling, beelden en
bedoelingen) een kritieke rol spelen in zowel de oorzaak als de genezing
van zelfs lichamelijke ziekte.
(Zie verdere toelichting bv boek: 'Integrale Visie' - Ken Wilber)
Opmerking over
1ste-, 2de- en 3de-persoon, dwz respectievelijk: Ik (LB), Wij (LO) en Het
(RB en RO) bij het 4 kwadranten model van Ken Wilber:
perspectief 2de
persoon: 'de persoon tot wie gesproken wordt' (jij, jou, jouw)
perspectief 3d
persoon: 'de persoon of het ding waarover wordt gesproken', hij, hem,
zij, haar, hen en het)
Als ik en
jij contact hebben, dan zegen 'wij begrijpen elkaar'.
Wij is formeel de 1ste persoon meervoud, als jij en
ik communiceren zijn we een buitengewoon wij. De 2de
persoon wordt dan soms aangegeven als jij/wij of gij/wij
of soms als wij. We kunnen de 1ste, 2de en 3de
persoon dan terugbrengen tot ik, wij en het.
In het 4 kwadranten model van Ken Wilber vinden we dit
terug in 'ik'-, 'wij'- , 'het (individueel)'- en 'het
(collectief)'-kwadrant.
De 'ik'-, 'wij'- en 'het-'dimensies van ervaring verwijzen bv naar:
'ik'-dimensie van ervaring
'wij'-dimensie van ervaring
'het'-dimensie van ervaring
kunst
moraal
wetenschap
zelf
cultuur
natuur
het Schone
het Goede
het Ware
Uit het
boek Integrale Visie - Ken Wilber:
Waar het om gaat is dat elke gebeurtenis in de manifeste wereld
alle drie deze dimensies bevat.
Je kunt
naar elke gebeurtenis kijken uit het oogpunt van:
* het 'ik' - hoe ik welke gebeurtenis
persoonlijk zie en wat ik daar van vind
* het 'wij' - hoe niet alleen ik de gebeurtenis
zie, maar ook hoe anderen die zien
* een 'het'- de objectieve feiten van de
gebeurtenis
Het 4
kwadranten model van Ken Wilber geeft eigenlijk aan dat er niet
zoiets bestaat als een innerlijke wereld die los staat van de
zogenaamde buitenwereld.
Er is maar één wereld en die kent 4 dimensies die innig met elkaar
verbonden zijn.
De 4 dimensies ontwikkelen zich alle van eenvoudig naar complex, van
primitief naar verfijnd, van beperkt naar ruimer en omvattender. De
ontwikkeling kent een richting, bestaat uit fases en beweegt zich
zich in een steeds hogere mate van inzicht en overzicht (toenemend
in bewustzijn)
Zie voor
verdere toelichting mbt 4 kwadrantenmodel van Ken Wilber:
Zie bv 3 voorbeelden van diagrammen mbt
Integrale theorie via
http://integraldiagrams.info/:
(Deze website kent een uitgebreide bibliotheek diagrammen mbt integrale theorie.
Via de bronvermelding bij de diagrammen zijn vele interessante
artikelen van vele auteurs in de verschillende vakgebieden te
vinden.)
'Gezondheid is een toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal
welbevinden en is niet alleen van toepassing op de afwezigheid van ziekte
of een handicap'.
Wanneer je volgens deze definitie van gezondheid niet gezond bent,
kan je in principe met alle 4 de kwadranten te maken hebben.
Wanneer je nu echter in Nederland kijkt naar de inhoud van het basispakket van
ziektekosten verzekering, dan zie dat deze voornamelijk gaat over
kwadrant RB (individueel - buitenkant).
Ervin Laszlo: We gaan van mythos (mythe),
via theos (God)
en logos
(rede, logica)
en komen nu terecht bij holos (geheel).
(Zie voor deze benadering het werk van Ervin Laszlo (oa een zinvol
wetenschappelijk wereldbeeld voor onze tijd in zijn boek 'Het Akasha Veld,
verbinding een geheugen in kosmos en bewustzijn') de pagina Nulpuntveld van deze
website!!)
De aanvullende (of alternatieve
of complementaire)
geneeswijzen zijn van nature holistisch, dwz zullen ook steeds proberen de gehele mens
bij het genezingsproces mee te nemen, dwz voeding, leefwijze, psychische,
spirituele en maatschappelijke aspecten erbij betrekken. Ze passen dus
goed bij een integrale benadering.
Veel mensen vinden
dat de alternatieve vormen van geneeskunde (complementaire geneeswijzen) beter aansluiten bij hun
eigen
waarden, overtuigingen, filosofie en ervaring omtrent ziekte en
gezondheid. Als je bv een been breekt zit je natuurlijk
voornamelijk in kwadrant RB. In vele gevallen heb je de reguliere
geneeskunde uit kwadrant RB heel hard nodig. Vooral bij bv
chronische aandoeningen past een integrale benadering waar
holistische / complementaire geneeswijzen een hele goede 'plek' kunnen
hebben (zie bv de pagina Fysiek
herstel item 10 'Andere geneeswijzen')
Bv stress gerelateerde
gezondheidsproblemen (bv gespannenheid, overspannenheid en burnout) vragen
om een op de individu afgestemde integrale aanpak en begeleiding, een
integrale geneeskunde en zorg.
Een probleem van het
behandelen van bv een burnout is dat iedere behandel discipline
voornamelijk binnen zijn eigen kwadrant blijft en daarbij kwadrant RB bijna altijd
te dominant is.
In de integrale zorg
komen vooral ook de belangrijke interacties (op soepele en niet extra belastende
wijze op het juiste moment) tussen de kwadranten aan de orde.
In deze integrale
zorg wordt met een optimale, op de individu afgestemde, mix in RB, RO, LO en
LB gewerkt, waarbij ervaring, aandacht en respect heel belangrijk zijn en
de burnout patiënt met zijn herstelproces zo centraal mogelijk staat.
Bij bv stress en
burnout spelen oa het omgaan met:
de tijd
de verbinding met
je zelf en je omgeving
een belangrijke rol.
Zie beide
onderstaande 4 kwadranten diagrammen.
Vaak worden bij ziekte en herstelproces de begrippen tijd (alleen
de kloktijd) en verbinding (alleen communicatie op papier en
mondelinge communicatie) in een te smalle context gezien.
4 Aspecten van de 'tijd' (naar eigen
interpretatie) ingepast in het 4 kwadranten model van Ken Wilber: De
verschillende levenssferen van een individu kunnen in het onderstaande 4
kwadranten model van Ken Wilber worden weergeven.
Meer informatie over
spiegelneuronen
in VPRO TV programma Noorderlicht, met oa een video over spiegelneuronen (duur ca
30 min, Real Player)
RB - Rechts Boven (individueel -
buitenkant) - vorm, biologisch
RO - Rechts Onder (collectief -
buitenkant) - vorm, sociaal
LO - Links
Onder (collectief - binnenkant) - bewustzijn, ethisch LB -
Links Boven (individueel - binnenkant) - bewustzijn, psychisch
4 Aspecten van 'onderliggende verbinding'(naar eigen
interpretatie) ingepast in het 4 kwadranten model van Ken Wilber:
De
verschillende levenssferen van een individu kunnen in het onderstaande 4
kwadranten model van Ken Wilber worden weergeven.
Bioritme:
informatieve BBC
TV documentaire
'The secret life of your bodyclock'
(referentie
van deze uitzending)
Zie ook de beschrijving van dezelfde Teleac-uitzending:
Alles op zijn tijd.
Hoe kan je het beste je dag indelen als je wilt leven volgens je interne
klok? En wat kunnen de gevolgen voor je gezondheid zijn, als je te veel
sjoemelt met je natuurlijke ritme? Wat is bv het belang om goede
tijdstippen bepaalde medicijnen in te nemen. (bv chemokuur bij kanker).
Via YouTube zijn oa
fragment 1 en
fragment 2 van deze documentaire in delen af te spelen.
Wanneer niet alle 4 de kwadranten van het 4 kwadranten model van Ken
Wilber worden meegenomen en bij het burnout herstel proces bv eigenlijk alleen uitgaat van het RB
kwadrant (Rechts - Boven, Buitenkant - Individueel), dan doe je de situatie te kort.
Als illustratie hiervan:
Boek 'Flatland: a romance of many dimensions', door Edwin Abbott (1838-1926). Hij probeert de lezer op informele wijze de mogelijkheid (de
waarschijnlijkheid zelfs) van meerdere
dimensies uit te leggen.
Zie Nederlandse tekst "Platland,
een Roman van vele afmetingen", Waarin oa Bol
aan Vierkant probeert uit te leggen wat voor wezen hij is...
Laten we niet gaan werken met maatschappelijke uitsluiting-mechanismen,
laten we toch vooral bescheiden zijn, er is zoveel meer tussen hemel
en aarde dan we empirisch kunnen vaststellen… Met Illustraties DOOR EEN VIERKANT, uit het Engelsch, D. Mijs, 1886.
(Zie ook Flatland in
Engelse Wikipedia)
Opmerking: Computers rekenen moeiteloos met duizenden
dimensies. Dit hoeven niet per se ruimtedimensies te zijn.
"Dr Quantum -
Flatland" (duur ca 5 minuten)
Websites mbt Ken Wilber en
oa integrale gezondheidszorg:
Zie ook de website
www.vastsky.org. At
Vast Sky, you’ll find maps, knowledge, and methods, informed by the
hearts of our contributors — Ken Wilber, Bernie Glassman,
and Genpo Roshi — to raise the level of your own consciousness so
that you are better equipped to live
a more peaceful life and help others do the same.
Rede door prof dr M.M. Otto (10 mei
2007) :
'Wat is waarheid? Over professie, professionalisering en wetenschap'
Rede in
verkorte vorm uitgesproken ter gelegenheid van zijn afscheid als hoogleraar
Besturing van veranderingsprocessen aan de faculteit der Economische
Wetenschappen en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit Amsterdam
In deze rede komt oa uitgebreid het werk van Ken Wilber aan de orde.
(oa het in de praktijk omgaan met het 4 kwadranten model van Ken Wilber in hoofdstuk 4 'professie en wetenschap'!!)
www.integralworld.net/ - Integral World, Exploring Theories of everything
(Dutch section),
door Frank Visser, de auteur van het boek 'Ken Wilber: denken als Passie'
Website
www.MyILP.com voor integraal-levenpraktijk (ILP)
Als je lichaam, intellect en geest (als niveau) en zelf, cultuur en natuur
(als kwadranten neemt) neemt en deze combineert, krijg je 9 mogelijke
gebieden van groei en bewustwording. Zie boek 'Integrale visie', door Ken Wilber.
http://integralinstitute.org/ Integral theory is an
all-inclusive framework that draws on the key insights of the world’s
greatest knowledge traditions. The awareness gained from drawing on all
truths and perspectives allows the Integral thinker to bring new depth,
clarity and compassion to every level of human endeavor — from unlocking
individual potential to finding new approaches to global-scale problems.
Artikel
'Natuurlijk
genezer', tijdschrift Ode
nr 113 jan/feb 2009.
Een artikel over Victoria Maizes, Andrew Wiel en
Integrative Medicine. Het artikel gaat ook over hervorming
van het medisch onderwijs, het medische vakgebied en de gezondheidszorg in
het algemeen.
www.meeander.nl Centrum
voor Integrale gezondheid.
Een site met uitgebreide en informatieve achtergrond informatie, zie bv de
beschrijvingen op deze website, oa:
Integrative
Medicine is the practice of medicine that reaffirms the importance of
the relationship between practitioner and patient, focuses on the
whole person, is informed by evidence, and makes use of all
appropriate therapeutic approaches, healthcare professionals and
disciplines to achieve optimal health and healing.
Developed and Adopted by The Consortium, May 2004
Edited May 2009
Op www.YouTube.com zijn
vele video's te zien, tik: integrative medicine
Omschrijving van 'Integrative Medicine' volgens ZIP (Zorg
Innovatie Platform): Integrative Medicine richt zich in tegenstelling tot de huidige
opvattingen binnen de Nederlandse gezondheidszorg niet zozeer op
ziekte, klachten en beperkingen maar op vitaliteit, welbevinden en
mogelijkheden.
Binnen Integrative Medicine wordt het feit dat er een
wisselwerking bestaat tussen lichaam en psyche erkend en wordt deze
kennis actief gebruikt in het proces van preventie en herstel van
ziekte.
Minister Klink
en staatsecretaris Bussemaker van het Ministerie Volksgezondheid,
Welzijn en Sport
lanceerden op 23 april 2008 het Zorginnovatieplatform (ZIP) met als
doel zorginnovatie te stimuleren en onder de aandacht te brengen.
European Journal
of Integrative Medicine
European Journal of Integrative Medicine
understands Integrative Medicine as the link between conventional medicine
and evidence-based complementary and alternative medicine (CAM). To
strengthen the understanding and cooperation between these polarized fields
is the major target of this Journal. Therefore, it aims to connect medical
researchers and clinicians as well as members of other medical professions
and health care organization, who seeks objective and critical information
on Integrative Medicine in order to deepen their understanding of these
approaches.
Zie oa uitgebreide Powerpoint presentatie
Integrative Medicine, door Ines von Rosenstiel, kinderarts,
Slotervaartziekenhuis, Amsterdam, 29 mei 2008.
Verslag aanbieden petitie op 28 oktober
2008 in Den Haag aangeboden aan de leden van de vaste commissies
van Financiën en van Volksgezondheid van de Tweede Kamer. Welzijn en Sport:
www.iocob.nl/nieuws/petitieoverhandiging.html
(- Tekst aangeboden
petitie -)
Zie hierbij ook de
link naar de (belangrijke)
uitgesproken tekst
bij het aanbieden van de petitie, waarbij integrative medicine
in Nederland aan de orde komt.
NIKIM- Stitching Nationaal Informatie en
Kenniscentrum Integrative Medicine, werd in 2006 opgericht met als
doel het gedachtegoed van Integrative Medicine te verspreiden in Nederland
Turdy Dehue is professor aan de faculteit wetenschapstheorie en
wetenschapsgeschiedenis van de Universiteit Groningen.
Zie voor interviews
en verdere informatie over prof Trudy Dehue de pagina
Maatschappelijke context van deze
website.
Integral degrees -
Integral certificates and masters degree programs are currently being
offered by the accredited institutions of John F. Kennedy University
and Fielding University.
Waarschuwing mbt
gebruik van de Nederlandse versie van Wikipedia mbt complementaire/alternatieve geneeswijzen:
Er is een stevige discussie mbt de eenzijdigheid ten gunste van de
reguliere geneeswijzen bij de onderwerpen mbt complementaire /
alternatieve geneeswijzen bij de Nederlandse versie van Wikipedia, zie
bv de website van
IOCOB
!!!
Transparantie, genuanceerdheid en openheid is van
groot maatschappelijk belang en vooral belangrijk voor patiënten en
geïnteresseerden!!!
Zie ook de pagina
Fysiek herstel item
3:
Herstel van het lichaam
bij burnout -
Mogelijke rol van de complementaire geneeswijzen -
NCRV TV Programma 'Uitgedokterd'
Zie ook de pagina
Maatschappelijk herstelitem 3 'Maatschappelijke context mbt
burnout herstel
proces'.
Literatuur (mbt) Ken
Wilber:
'Een beknopte
Geschiedenis van alles', door Ken Wilber.
Ken Wilber (1949) schetst in dit boek op levendige en leesbare
wijze de hoofdlijnen van zijn visie op de persoonlijke en spirituele
ontwikkeling van de mens. Een
synthese tussen wetenschap en spiritualiteit.
'Integrale psychologie', door Ken Wilber
Integrale psychologie wil vele legitieme aspecten van menselijk
bewustzijn en de vele denkbeelden daarover onder één dak brengen.
Het boek put uit honderden bronnen - Oost en West, oud en modern.
Boek
Integral Spirituality: A starting new role for religion in the
modern and postmodern world, by Ken wilber (2006)
Een theorie over spiritualiteit die de waarheden van premoderniteit,
moderniteit en postmoderniteit - met inbegrip van de revoluties in
wetenschap en cultuur - erkent, maar ook de essentiële inzichten van de
grote religies omvat.
'Ken Wilber - denken
als passie', door Frank Visser.
Frank Visser (1958) heeft godsdienstpsychologie gestudeerd. Het boek geeft
een overzicht van het werk van Ken Wilber. Het boek is aan te bevelen aan
een ieder die op zoek is naar een helder en beknopte uitleg van het werk van
Ken Wilber en en zijn invloed.
Spirituele
pad Integrale spiritualiteit van
Ken Wilber en het Big Mind proces dat zenmeester Dennis Gempo Merzel heeft
ontwikkeld zijn komen hier aan de orde.
Dialoog Oa het werken met 'Voice dialogue' en het Big Mind proces
(dat door zenmeester Dennis Gempo Merzel is ontwikkeld) komt hier aan de
orde.
18 april 2008: Website Psyche & Werk: 'Een lijn in de eerste lijn bij
overspanning': Er is
steeds meer wetenschappelijke - en ervaringskennis over
effectieve begeleiding en behandeling bij mensen met
overspanning. De zorg voor mensen met overspanning is echter
nog niet altijd goed afgestemd. De eerstelijns
professionals bedrijfsartsen, huisartsen en eerstelijns-psychologen, willen op dit gebied hun
deskundigheid nog beter op elkaar afstemmen en ontwikkelen
daarom met subsidie van ZonMw een gezamenlijke richtlijn over
dit onderwerp. De richtlijn zal in september 2009
uitkomen. Richtlijn en achtergronddocument (waarin evidence
van de uitspraken in de richtlijn) verschijnen daarna op de
websites van de drie verenigingen.
(Zie ook
nieuwsbericht 1)
Opmerking
1:
Op zich lijkt afstemming voor de hand te liggen.
Wanneer echter de opzet van het project bekeken wordt dan
lijkt het er op dat er met zeer velen gesproken wordt, maar directe (ex-) patiëntervaringen lijken niet expliciet een (duidelijke)
stem te hebben. In hoeverre staat de patiënt echt
centraal?
Opmerking 2:
Het breken van een been (in kwadrant Recht-Boven (RB) – 4
kwadranten model van Ken Wilber op deze pagina) is
fundamenteel iets anders dan het krijgen van een
burnout (in alle 4 kwadranten – model Ken
Wilber)
Bij opzetten en het gebruik van bv een richtlijn tbv
burnout dient steeds de individuele patiënt en zijn
specifieke situatie (bv de mate van burnout) en herstelproces centraal te staan. Dit
is een belangrijke voorwaarde (onafhankelijkheid van bv de
bedrijfsarts?).
Bij het
herstelproces van een burnout heb je bijna altijd te
maken met alle 4 de kwadranten van het
Model van
Ken Wilber.
Het hanteren van een
te ‘smalle’ richtlijn mbt burnout kan leiden
tot ‘repressieve geneeskunde’ dwz onderdrukking/ontkenning
van medische en psychische problemen wanneer de patiënt niet
in de richtlijn past mbt geneeswijze, verwachtingen en
planning. In deze situatie kan bv een bedrijfsarts de
burnout-patiënt onder druk zetten (volgens de richtlijn
staat er … voor, etc) en eventueel verwijten maken mbt
gebrek aan medewerking, wat in het dossier van de patiënt
terecht kan komen. (dossier opbouw, met als gevolg eventueel
boete, korting etc). Zie ook de ervaringen met de verzwaarde
WAO herkeuring? Dit soort uitwassen zijn uiterst belastend
en slecht voor een (toch al kwetsbare) burnout patiënt en
zijn echte herstelproces.
Vaak staat er in de praktijk grote tijds- en financiële
druk op het herstelproces van een burnout patiënt,
wat economiseren, marginaliseren en populariseren in de hand
werkt.
Vooral bij chronische ‘aandoeningen’ als burnout
kunnen, naar mijn mening, complementaire geneeswijzen
(ook in de kwadranten RO, LO en LB
in het 4
kwadranten model van Ken Wilber) naast de
reguliere geneeskunde (vooral in kwadrant RB in
het model van Ken Wilber) heel goed werken.
in tegenstelling tot de reguliere geneeswijzen hebben de
complementaire geneeswijzen bijna altijd een meer
holistische (integrale) visie op de patiënt en zijn herstel.
12 juni 2008 NRC:
Lange wachtlijsten psychische hulp De
overkoepelende organisatie GGZ Nederland meldt
dat het aantal mensen dat op de wachtlijst staat voor
psychologische en psychiatrische hulp is vorig jaar fors
gestegen. Het aantal wachtenden nam toe van 74.700
naar 84.700. De 110 GGZ-instellingen behandelen
oa depressies, autisme, burn-out, ADHD,
paniekaanvallen, relatieproblemen, angst- en
eetstoornissen. Niet alleen meer mensen wachten op
hulp, ze moeten ook te lang wachten. Gemiddeld begint
de behandeling 32 weken na aanmelding, terwijl 14
weken de norm is. Deze zogenoemde Treeknorm is acht
jaar geleden afgesproken door GGZ-instellingen, het
ministerie van VWS en de zorgverzekeraars.
Opmerking: Iedereen die bv met burnout en/of
angstaanvallen te maken heeft gehad weet dat een
wachttijd voor behandeling van 14 weken in de praktijk
al absoluut te lang is!!!
Zitten de (ex-)overspanning-patienten op een ... andere
planeet?
Er wordt al erg lang ... erg veel over ze gepraat en erg veel
over ze besloten ... , wat gaat er toch eigenlijk steeds mis ... ,
hoe ervaren patiënten
zelf hun moederland op ... aarde? ... en wordt er nog steeds niet goed geluisterd en worden niet de goede vragen gesteld...???
Een burnout-ervaring heeft op de
meeste mensen een grote impact mbt de vraag 'hoe na de vele ervaringen verder in
het leven te staan'.
Om deze wijze van in het leven staan in beeld te brengen kan een
persoonlijke 'integrale leefwijzer' gemaakt worden. Hierbij kan naar mijn idee
goed de 'structuur' van het 4 kwadranten model van Ken Wilber worden gebruikt.
Op basis van eigen ervaring heb ik naar eigen inzicht de onderstaande figuur
samengesteld op basis van:
Mijn eigen ervaringen, ideeën en
meningen mbt de wijze van in het leven staan
Gebruik van de spreuken en
gezegden die mij erg aanspreken uit de pagina Spreuken
van deze website
Spreuken en gezegden geven een schat aan
levenservaring en zijn een bewaarplaats van doorleefde wijsheid en
inspiratie.
Spreuken en gezegden geven ook bijna altijd een helende verbinding met
het geheel.
Bij burnout
ontstaat er bij velen de behoefte aan een maatschappelijke en geestelijke
heroriëntatie, voor mij geeft de persoonlijke 'integrale leefwijzer' een
goede, overzichtelijke samenvatting.
Voorbeeld van een persoonlijke 'integrale leefwijzer' na
een burnout-ervaring:
De belangrijke persoonlijke 'statements (spreuken, gezegden)' in de 4 verschillende levenssferen kunnen in
het onderstaande 4 kwadranten model van Ken Wilber worden weergegeven.
Hierbij wordt het raamwerk van het 4 kwadranten model van Ken Wilber op
een eigen
(niet gebruikelijke) wijze ingevuld !
Binnenkant (innerlijk)
|
V
Buitenkant (uiterlijk) |
V
Individueel
------>
LB-
Individueel - Binnenkant
innerlijke van het
individu
Bron van Zijn, die ik ontmoet in wat mij ontroert
Sta op en herinner jezelf
Ik ervaar, dus ik ben
Door niet te oordelen, schep je stilte in je geest
Van wonen in je beelden naar wonen in je Zelf
Met ons Zelf zijn we een
deel van het geheel
Ik
adem in en kom tot rust ik adem uit en glimlach
thuis gekomen in het nu
wordt dit moment een wonder
Begrijpen is glimlachen naar
de eeuwigheid
Belang van zelfrespect
Voor mensen die bv in een burnout- of overspannenheid-herstelproces zitten kan deze website 'veel tekst'
bevatten.
Voor het kiezen van een onderwerp, zie de pagina
Inhoud Website voor de inhoudsopgave van
deze website.
Thema website: 'Aandachtig luisteren en
van harte respons geven'
past bij een
'Integrale visie (Ken
Wilber) binnen een samenhangend (coherent) wereldbeeld (Ervin
Laszlo)'
Er zijn mbt burnout en het herstelproces
verschillende ervaringen, meningen en inzichten.
Bij het lezen van de tekst van deze website is het belangrijk je steeds af
te vragen wat er op welk moment bij je eigen situatie zal kunnen passen.
In deze onafhankelijke en niet-commerciële website
www.burnoutherstel.nl worden mijn persoonlijke
ervaringen en meningen weergegeven.
Aan de inhoud van deze website kunnen geen
rechten en geen aansprakelijkheid worden ontleend.
